Языковой вопрос в Казахстане: как развивать государственный язык без давления
Экспертное мнение депутата Мажилиса Максима Рожина в программе «Сарапшы»
Вступление: язык как тема единства
Языковой вопрос в Казахстане — это не просто обсуждение лингвистики. Речь идёт о культурной идентичности, общественном согласии и будущем страны. После заседания Ассамблеи народа Казахстана тема вновь стала предметом широких дискуссий. В программе «Сарапшы» депутат Мажилиса Максим Рожин объясняет, как двигаться к укреплению казахского языка без конфликтов и крайностей.
Как реагировать на языковые споры
По мнению эксперта, любые обсуждения языка требуют спокойной и взвешенной реакции. Конфликтная риторика не помогает продвижению государственного языка, а лишь усиливает разделение в обществе. Важно сохранять уважительный тон и искать решения, которые объединяют.
Инициативы по повышению уровня владения казахским
В парламенте и профильных структурах принимаются меры, направленные на повышение уровня владения государственным языком среди граждан. Речь идёт не только об образовательных программах, но и о расширении сфер применения языка в повседневной жизни.
Принуждение или обязанность?
Один из ключевых вопросов — где проходит граница между принуждением и гражданской обязанностью. Депутат подчёркивает: знание государственного языка — это важная часть гражданской ответственности, но любое развитие языка должно опираться на уважение к человеку, а не на давление.
Стереотипы и региональные различия
В обществе сохраняются стереотипы о владении казахским языком в разных регионах — северных и южных. Эксперт отмечает, что такие оценки часто поверхностны и не отражают реальной картины. Важно работать с конкретными проблемами, а не опираться на обобщения.
Как развивается казахский язык сегодня
Язык живёт и меняется вместе с обществом. Расширяется словарь, появляются новые понятия, развивается терминология. Эксперт считает, что грамотная языковая политика должна поддерживать этот процесс, создавая современные инструменты для обучения и использования языка.
Что помогает популяризации языка
Среди эффективных направлений называются:
- доступные образовательные программы для разных возрастов;
- поддержка казахскоязычного медиаконтента;
- создание языковой среды в государственных и общественных сервисах;
- уважительный диалог между носителями разных языков.
Роль общества и других этносов
Важный акцент делается на том, что развитие государственного языка — это задача всего общества. Представители других этносов также вносят вклад в распространение казахского, что укрепляет идею общей гражданской идентичности.
Заключение
Языковой вопрос в Казахстане требует комплексного подхода: продвижение казахского языка должно сочетать культурную поддержку, современные образовательные решения и уважение к каждому гражданину. Такой путь помогает укреплять единство и формировать устойчивую языковую среду без давления и конфликтов.
Комментарии (41)
@salsam212
02.05.2025 10:41Өз тіліңді ұмытып, өзге тілде сөйлеуге мақтану рухани әлсіздік қой
@mr.aliba77
02.05.2025 10:40Балам қазақ мектебінде оқиды, соған қуанам, өзі мені де қазақша үйретіп жүр
@rustam098
02.05.2025 10:36Қазақ тілінің мәртебесі қағазда емес, өмірде көрінуі керек. Қазір соған келе жатырмыз.
@yerbols
02.05.2025 10:22Бұрындары орысша сөйлесе «заманауи» көрінеді деп ойлаушы еді, қазір керісінше қазақ тілі трендте.
@ahmadb0001
02.05.2025 09:58Қазақ тілі тек мектептің пәні емес, күнделікті тірліктің тілі болуы керек.
@lastargin
02.05.2025 09:54Өз елімде өз тілімде еркін сөйлей алмай, өзімді қонақтай сезінем кейде
@alan-e5n4s
02.05.2025 09:50Қазақ тілін үйренем дейтіндерге қолдау көрсету керек, кінәлай бермей
@nomad_nomadov
02.05.2025 09:49Тілдің мәртебесін асқақтату үшін кешенді іс-шара керек. Соның бірі осындай әңгіме-дүкен
@denhook3731
02.05.2025 09:48Тілді үйренуге қажеттілік туғызсақ, әркім өзі-ақ үйренеді. Басқасының бәрі бос сөз.
@АйдарРахимов-у2и
01.05.2025 20:55Жақсы тақырып қозғалған, осындай бағдарламалар көп болсын.
1@mavrikiigolitsyn7783
01.05.2025 20:55Бұрын тілді ұялып сөйлейтінмін, қазір мақтанышпен сөйлеймін!
@gostomyslkholonin3253
01.05.2025 20:54Қазақ мектебіне бергеніме өкінбеймін, балам жақсы сөйлейді.
1@kononmatkin6769
01.05.2025 20:54Қолдау көрсеткен депутаттарға рақмет, нақты істер керек!
@КайратСерсенбаев
01.05.2025 20:54Өзге ұлт өкілдері де қазақша сөйлеп жүр, риза болдым!
@angelostin2978
01.05.2025 20:16Қазақ тілін білу — патриотизмнің белгісі.
@ЖанкошКз
01.05.2025 20:15Атам мен апам тек қазақша сөйлейді, олардан көп нәрсе үйрендім.
1@АйнураКызыл
01.05.2025 20:15Қазақ тілін үйренуге мүмкіндік көп қазір, тек ниет керек.
1@qazspirits1791
01.05.2025 20:14Депутат дұрыс айтып отыр, мәжбүрлеу емес, мотивация керек.
@ТайбайБекболатов-х9к
01.05.2025 13:43Бұл тақырыпқа , оттауды қойып : ІС көрсеткен дұрыс.! Бекболат Т.С.
@КазакКазак-э5п
30.04.2025 23:34Біздің елде қазақ тілдің дамымай отқан себебі ол елде тұрып жақан орыстың йә өзге - ұлттардың кінәсі емес Ол орыстың тілісіз өмір сүре алмайтын қазақтардың кінәсі йәғни мәнгүртердің және санасы орыс - құлдықтан арлалмаған қазақтардың кінәсі Ал ондай қазақтар биліктеде қоғамда да өкінішке орай өте көп Міні солар елде қазақ - тілдің дамуына өте қатты қарсылық көрсетіп жатыр Орыстар емес Елдегі орыстарға орыс мектептерін жапсада бәрі бір Өйткені негізнен келгенде орыс қалқы тыныштықты жақсы көретін момын қалық Брақ арасында бар шовиктермен сепорлар брақ олардың басына бір - екі ірет секіріп жіберсең болды олар өзі үшүн қазақша сайрап кетеді Ал жалпы Қазақстанда қазақ - тіліне және орыс мектептердің жабылуына және Ата - заңдағы орыс - тілін алып тастауға қарсы болып елге кесірін тигізіп жатқандар ол орыс - құл қазақтармен мәңгүрт қазақтар Міні осылар қазақ - тілінің ең басты жауы
@--myopinion4176
30.04.2025 20:20Сделать русский ВТОРЫМ государственным языком - прав ли этот человек? А мне кажется не прав. Тогда наш язык точно станет никому не нужным туземным языком..и так он еле дышит. А как же те же туркмены, узбеки, азербайджанцы которые вообще не снимают такие видео и не задают такие вопросы, а просто четко чтят и сохраняют свой язык и культуру, как они гордятся этим. А мы то под русских косим - но они никогда нас не примут за своих, то под Арабов, а ведь наше в 100 раз лучше и красивее и язык и культура? Мы бедны не из-за языка, а из-за коррупции. И наши филологи за 33 года чем занимались? Не перевели все тех.книги и пр. на каз.язык. Мне бы платили за это - я бы днями и ночами переводил бы и т.п. Нам нужны не млн имамы, экономисты и юристы, а нужны инженеры, технари, физики, электронщики..?😠
@maiakjasik4174
30.04.2025 20:13Қазақстанның әрбір азаматы мемлекеттік тілді білуге міндетті. Жасасын Қазақ тілі. Жасасын Қазақ елі.
2@Tima-v3q
30.04.2025 15:06Қазақ тіліне қызығушылық артты, әсіресе жастар арасында.
@Ramis-y5i
30.04.2025 15:05Мемлекеттік қызметте істейтіндер міндетті түрде қазақ тілін білуі керек.
1@Perizat-d5h
30.04.2025 15:05Тілді саясатқа айналдырмай, мәдениет ретінде қарау керек
1@ЖупарИсакова-и5ю
30.04.2025 15:04Кейбір ата-аналар балаларын қазақ мектебіне бере бастады — бұл қуантады
1@Дидар-й3я
30.04.2025 15:04Қазақша білмейтіндерге бірден талап қоймай, кезең-кезеңмен үйрету керек.
@МаксатИбрагимов-у7ч
30.04.2025 15:03Орысша сөйлейтіндерді бірден айыптай бермейік. Бастысы — ниет.
1@user-fq1jd1qe8r
30.04.2025 15:02Қазақ тілін білу — әр азаматтың міндеті деп ойлаймын
2@sadibekkz9839
30.04.2025 13:38Бәрекелді! Қазақ мектебін таңдағандар көбейіп жатқаны жақсылықтың белгісі.
3@S.a.k.e.001
30.04.2025 13:37Қазақ тілін білмей-ақ патриот болам деу өтірік әңгіме. Осы Максим бауырыма ризамын
@АбзалБабаджанов
30.04.2025 12:30Жүргізушінің сұрағы да, депутаттың жауабы да ұнады. Тілді заңмен емес, сана арқылы сіңіру керек
@СанжарАхметов-р6н
30.04.2025 12:19Ата-ана баласына тіл үйретпесе, мектепке өкпелеудің жөні жоқ.
1@era.tlndv1
30.04.2025 12:18Тілді саясатқа айналдырмай, жүрекпен түсіндіру керек. Баланы кішкентайынан үйрету керек
@TemirTamerlan
30.04.2025 10:20Осы Сарапшы бағдарламасы ұнайды. Талай өзекті мәселені көтереді.
@M.Olzhas88
30.04.2025 10:18Қазақша сөйлеу — ұят емес, мақтаныш. Қысыммен емес, үлгімен үйретейік!
1@falkhani
30.04.2025 10:13Тілді үйренуге ниет болса, мүмкіндік табылады
@SymaNisanbaeva
30.04.2025 08:18Мемлекеттік тіл — мемлекеттің негізі, соны ұмытпайық!
@aliya.edilbay
30.04.2025 08:07Қазақ қазақпен қазақша сөйлеспесе, кім сөйлессін?
1@ГабитКалназаров
30.04.2025 08:07Рожин дұрыс айтады. Тілді құрметтесең, елді құрметтегенің.
7@ТайбайБекболатов-х9к
29.04.2025 11:47Енді , астана атауын , АЛТЫН ОРДА деп , бекітетін мезгіл келді . АТА заңнан , ЖАУ-- орыс тілін , алып тастап , ол тілді , барлық жерде , ақылы қылған жөн , дұрыс , заңды , даусыз. Түскен қаражатты , көп балалы аналарға , жұмсау міндеттелсін . Сол түстіктегі , барлық қалаға , ауылдарға , тарихи Қазақша атаулары , қайтарылсын. Сонда Қазақстанға , шикізат емес өнеркәсіпке , инвестиция тартылады , Қазақ халқының саны , 5 жылда 35-40 млн болады. Бекболат Т.С.